UMHCG: ZA SAMOSTALNI ŽIVOT MLADIH S INVALIDITETOM NAJVAŽNIJE OSNAŽIVANJE POJEDINACA I PORODICA, SERVISI PODRŠKE I EKONOMSKA NEZAVISNOST

Samostalni život podrazumijeva pravo osoba s invaliditetom da, na jednakim osnovama sa drugima, donose odluke o sopstvenom životu, biraju gdje, kako i s kim će živjeti, ostvaruju partnerske i porodične odnose, te ravnopravno učestvuju u svim oblastima života zajednice. Međutim, ostvarivanje ovog prava u Crnoj Gori i dalje je ograničeno brojnim društvenim, institucionalnim i sistemskim preprekama, kao i nedostatkom adekvatnih servisa podrške u zajednici. Upravo zbog toga je neophodno kontinuirano raditi na osnaživanju osoba s invaliditetom za samostalno donošenje odluka, izbor i preuzimanje kontrole nad sopstvenim životom, uz istovremeno zagovaranje razvoja dostupnih i održivih usluga podrške za život u zajednici izvan restriktivnih, nametnutih i segregišućih okruženja. To je jedna od ključnih poruka učesnika/caje Škole samostalnog života koju je početkom juna organizovalo UMHCG u Baru. 

Učesnici/e Škole su istakli/e da su naučili/e mnogo novih sadržaja, a gotovo svi smatraju da će stečena znanja i vještine moći da primijene u svom daljem radu i svakodnevnom životu.

Posebno su značajnim i interesantnim istaknuti razgovori i diskusije o samostalnom životu, iskustva drugih osoba s invaliditetom, praktične vježbe, grupa samopodrške, kao i stručni savjeti predavača. Učesnici/e su naveli da su im se najviše dopao interaktivni pristup radu, otvorene diskusije, razmjena ličnih iskustava, rad u grupama i pozitivna energija među samim učesnicima/ama.

Kao najvažnije ishode Škole, učesnici/e su navode veće razumijevanje koncepta samostalnog života, bolje poznavanje izazova s kojima se suočavaju osobe s invaliditetom u procesu osamostaljivanja, nova psihološka znanja, ali i osjećaj ličnog osnaživanja.

Cilj Škole bio je da se osobama s invaliditetom pruži relevantno znanje, vještine i mehanizmi potrebni za osnaživanje, kontrolu i upravljanje sopstvenim životom, kako bi bili motivisani i pripremljeni za produktivniji i ispunjeniji život izvan restriktivnih okruženja koja nameću društvo i institucije.

Posebno značajan dio Škole bio je grupni rad tokom kojeg su učesnici/e identifikovali/e prepreke s kojima se svakodnevno suočavaju u ostvarivanju samostalnog života, partnerskih odnosa i roditeljstva. Kao najčešće prepreke naveli su izazove u samoprihvatanju i izgradnji samopouzdanja, kao i sistemsku neprepoznatost roditelja koji su osobe s invaliditetom. Učesnici/e su istakli da prepreke često nijesu samo fizičke i institucionalne, već i društvene i psihološke prirode, te da dodatno utiču na njihovu osnaženost i mogućnost donošenja samostalnih odluka.

Kada je riječ o podršci koja im je potrebna za ravnopravno učešće u zajednici i ostvarivanje ličnih i porodičnih planova, učesnici/e su izdvojili/e razvoj servisa podrške, finansijsku podršku, psihološko savjetovanje, podršku porodice i partnera, kao i izgradnju međusobnog povjerenja i emocionalne povezanosti. Naglašena je i potreba za podrškom u ostvarivanju roditeljstva i porodičnih odnosa, uz puno poštovanje izbora osoba s invaliditetom na osnivanje sopstvene porodice.

Istaknuto je da su mnoge želje tokom odrastanja bile potiskivane zbog društvenih očekivanja, nametnutih ograničenja i sistemskih prepreka, zbog čega je posebno važno raditi na osnaživanju osoba s invaliditetom i stvaranju društva koje će prepoznati i podržati njihove životne izbore.

Škola je realizovana u okviru projekta Ka inkluzivnim servisima i politikama za samostalan život, uz finansijsku podršku Ministarstva socijalnog staranja, brige o porodici i demografije.